Kiedy zwykła kasza zaczyna się nudzić, amarantus potrafi przyjemnie odmienić codzienny obiad. Pokazuję, jak ugotować ziarno, czym je połączyć i przygotować z niego sycące dania bez mięsa, od chrupiących kotletów po jednogarnkowy gulasz.
Najprostsza droga do sycącego obiadu z amarantusem
- Proporcja 1:2, czyli jedna część ziaren na dwie części wody, sprawdza się jako punkt wyjścia.
- Ugotowany amarantus pasuje do soczewicy, ciecierzycy, warzyw, grzybów i sera.
- Najłatwiejsze dania to kotlety, zapiekanka oraz gulasz zagęszczony ziarnem.
- Gotowanie trwa zwykle 15-20 minut, ale ziarno powinno jeszcze chwilę odpocząć pod przykryciem.
- Przy diecie bezglutenowej trzeba wybierać produkt z certyfikatem przekreślonego kłosa, aby ograniczyć ryzyko zanieczyszczenia.
Jak ugotować amarantus, żeby dobrze smakował
Amarantus jest pseudozbożem o delikatnie orzechowym smaku i lekko kleistej konsystencji. Ta cecha pomaga w przygotowaniu kotletów i zapiekanek, ale jako samodzielny dodatek może zaskoczyć osoby przyzwyczajone do sypkiego ryżu.
Najpierw przepłukuję ziarna na gęstym sitku, a przy bardziej wyrazistym smaku krótko podprażam je na suchej patelni. Potem gotuję je w proporcji 100 g amarantusa na 200 ml wody przez około 15-20 minut na małym ogniu. Po wyłączeniu palnika zostawiam garnek pod przykryciem na 5 minut, dzięki czemu ziarna wchłaniają resztę płynu.
| Forma amarantusa | Najlepsze zastosowanie | Co trzeba wiedzieć |
|---|---|---|
| Ziarno | Kotlety, gulasze, zapiekanki, sałatki | Po ugotowaniu jest miękkie i lekko kleiste |
| Popping | Panierka, posypka, chrupiący dodatek | Dodaje się go na końcu, aby zachował chrupkość |
| Mąka | Zagęszczanie sosów i zup, placki | Ma intensywniejszy smak, dlatego dobrze łączyć ją z inną mąką |
Najczęstszy błąd polega na wlaniu zbyt dużej ilości wody. Jeśli amarantus ma być dodatkiem do warzyw, wystarczy ugotować go nieco krócej i od razu wymieszać z sosem. Do masy na kotlety lepiej sprawdzi się ziarno bardziej miękkie, bo łatwiej połączy składniki.
Kotlety z amarantusa, soczewicy i warzyw
To mój najbardziej uniwersalny pomysł na bezmięsny obiad. Amarantus daje masie spoistość, soczewica wnosi treść, a marchew i cebula sprawiają, że kotlety nie smakują jak sucha mieszanka składników.
Składniki na około 10 kotletów
- 100 g suchego amarantusa,
- 120 g czerwonej soczewicy,
- 1 średnia marchew,
- 1 cebula,
- 1 ząbek czosnku,
- 2 łyżki bułki tartej lub płatków owsianych,
- 1 jajko albo 2 łyżki mielonego siemienia lnianego wymieszanego z 5 łyżkami wody,
- 1 łyżeczka majeranku, pół łyżeczki wędzonej papryki, sól i pieprz,
- 2 łyżki oleju do smażenia lub posmarowania kotletów.
Amarantus gotuję w 200 ml wody, a soczewicę w osobnym garnku przez około 12-15 minut. Na patelni szklę cebulę, dodaję startą marchew i czosnek, po czym mieszam wszystko z przestudzonymi składnikami, jajkiem lub siemieniem oraz bułką tartą.
Masę odstawiam na 10 minut. To drobny etap, ale robi różnicę, bo składniki chłoną wilgoć i kotlety nie rozpadają się na patelni. Formuję mokrymi dłońmi niewielkie krążki i smażę je po 3-4 minuty z każdej strony albo piekę w 200°C przez około 20-25 minut.
Podaję je z puree ziemniaczanym, surówką z kiszonej kapusty albo sosem jogurtowo-czosnkowym. W wersji wegańskiej dobrze działa sos z tahini i soku z cytryny. Jeśli masa jest zbyt luźna, dodaję jeszcze łyżkę bułki tartej, natomiast zbyt suchą ratuję łyżką jogurtu lub oliwy.
Zapiekanka z amarantusem, dynią i grzybami
Jesienią i zimą amarantus dobrze łączy się z produktami, które znamy z polskiej kuchni. Dynia, cebula, pieczarki lub leśne grzyby tworzą danie łagodne, ale nie mdłe, szczególnie gdy dodamy majeranek, tymianek i odrobinę ostrego sera.
Składniki na 3-4 porcje
- 150 g suchego amarantusa,
- 350 g dyni,
- 250 g pieczarek albo mieszanki grzybów,
- 1 cebula,
- 2 jajka,
- 100 ml śmietanki 18% lub roślinnej alternatywy,
- 80 g tartego sera,
- 1 łyżka oleju,
- pół łyżeczki tymianku, szczypta gałki muszkatołowej, sól i pieprz.
Ugotowany amarantus mieszam z podsmażoną cebulą, grzybami i pokrojoną w małą kostkę dynią. Warzywa warto wcześniej podpiec przez 15 minut w 200°C, ponieważ odparują nadmiar wody i zapiekanka będzie miała lepszą strukturę.
Całość przekładam do naczynia, zalewam jajkami roztrzepanymi ze śmietanką, posypuję serem i piekę przez 25-30 minut w 190°C. Po wyjęciu daję jej odpocząć 5 minut. Dzięki temu porcje łatwiej się kroją, a środek nie wypływa na talerz.
Ta zapiekanka dobrze znosi odgrzewanie, dlatego można przygotować ją wieczorem. Jeśli nie masz dyni, użyj cukinii, ale wcześniej ją posól i odciśnij. Cukinia puszcza więcej wody i bez tego prostego zabiegu danie może wyjść zbyt miękkie.
Jednogarnkowy gulasz warzywny z amarantusem
Gulasz sprawdza się wtedy, gdy zależy mi na szybkim obiedzie bez lepienia kotletów i rozgrzewania piekarnika. Ziarna gotują się w sosie pomidorowym, delikatnie go zagęszczają i przejmują smak przypraw.
Przeczytaj również: Masło czosnkowe - prosty przepis i najlepsze zastosowania
Składniki na 4 porcje
- 100 g amarantusa,
- 1 cebula,
- 1 czerwona papryka,
- 1 cukinia,
- 1 marchew,
- 400 g krojonych pomidorów,
- 240 g odsączonej ciecierzycy,
- 500 ml bulionu warzywnego,
- 1 łyżka koncentratu pomidorowego,
- 1 łyżeczka słodkiej papryki, pół łyżeczki kuminu, pieprz i natka pietruszki.
Cebulę podsmażam z marchewką, dodaję paprykę i cukinię, a po kilku minutach koncentrat pomidorowy. Wsypuję przepłukany amarantus, wlewam bulion i pomidory, po czym gotuję całość na małym ogniu przez 20-25 minut.
Ciecierzycę dodaję pod koniec, aby nie rozpadła się całkowicie. Gulasz powinien być gęsty, lecz nie suchy. Gdy ziarna wchłoną zbyt dużo płynu, dolewam 100-150 ml wody lub bulionu i doprawiam dopiero po zagotowaniu, bo koncentrat i bulion mogą już wnosić sporo soli.
Do polskiego charakteru tego dania pasują natka pietruszki, koperek, majeranek i kiszony ogórek podany obok. Jeśli lubisz ostrzejsze smaki, dodaj łyżeczkę harissy albo odrobinę chili. Sam amarantus jest łagodny, więc przyprawy nie powinny być symboliczne.
Jak zbudować pełny obiad i nie popełnić typowych błędów
Amarantus sam w sobie nie musi być całym daniem. Najlepszy efekt daje połączenie go z warzywami oraz dodatkowym źródłem białka, takim jak soczewica, fasola, ciecierzyca, tofu, jajka lub nabiał.
| Połączenie | Efekt na talerzu | Dobry wybór do |
|---|---|---|
| Amarantus i soczewica | Miękka, łatwa do formowania masa | Kotletów i pasztetu |
| Amarantus i ciecierzyca | Bardziej treściwa, wyraźna struktura | Gulaszu i miski obiadowej |
| Amarantus i grzyby | Głęboki, leśny smak | Zapiekanki oraz farszu |
| Amarantus i jajko | Lepsze związanie składników | Placków i pieczonych kotletów |
Nie próbowałbym zastępować nim ryżu w każdym przepisie. Jego konsystencja jest bardziej kleista, dlatego najlepiej wypada tam, gdzie sos, warzywa lub masa kotletowa są częścią dania. Z kolei amarantus ekspandowany sprawdzi się jako chrupiąca panierka, ale nie należy gotować go razem z potrawą.
Przy zakupie zwracam uwagę na świeży, lekko orzechowy zapach. Jeśli ziarna pachną stęchlizną albo długo stoją w otwartym opakowaniu, lepiej ich nie używać. W diecie bezglutenowej trzeba także sprawdzić oznaczenie producenta, ponieważ sam naturalnie bezglutenowy składnik może zostać zanieczyszczony podczas produkcji.
Jedna baza, kilka obiadów na kolejne dni
Najpraktyczniej ugotować od razu większą porcję, na przykład 200 g suchego amarantusa. Pierwszego dnia można podać go z gulaszem, następnego wykorzystać do kotletów, a resztę dodać do zapiekanki z warzywami.
Jeśli dopiero zaczynasz, wybierz kotlety z soczewicą. Są najbardziej wyrozumiałe dla początkujących i łatwo poprawić ich konsystencję. Gdy poznasz już właściwości ziarna, zapiekanka oraz gulasz pozwolą wykorzystać je jeszcze prościej, bez mięsa i bez powtarzania tego samego obiadu.
